Afgelopen week cirkelden er in de gemeente Rotterdam een aantal officieel ogende nepbrieven rond. In de brieven stond dat de burgers een verplichte test moesten afleggen: de Stemdrempel. Het was een test om te kijken hoeveel je af wist van het democratisch stelsel in Nederland. Als je niet slaagde voor de test, mocht je volgens de afzenders van de brief niet meedoen met de gemeenteraadsverkiezingen van 21 maart. Aangezien ik dit zelf redelijk bewust heb meegemaakt en daardoor goed op de hoogte ben gebleven van de ontwikkelingen van deze Stemdrempel-brieven, begon ik me af te vragen waarom de Stemdrempel eigenlijk nep is. Want eigenlijk is het best een goed alternatief voor het huidige stemsysteem.

Op dit moment is dat namelijk de minimumleeftijd van 18 jaar, zoals beschreven in artikel B1 van de Kieswet. Daarin staat dat de leden van de Tweede Kamer worden gekozen “door degenen die op de dag van de kandidaatstelling Nederlander zijn en op de dag van de stemming de leeftijd van achttien jaar hebben bereikt”. 18 jaar dus, en geen dag jonger. Jammer natuurlijk voor degenen die een dag erna pas jarig zijn, maar ergens moet je een grens trekken.

Maar waarom mogen zestienjarigen dan niet stemmen? Ze zijn verantwoordelijk genoeg om te mogen brommer-rijden en jongeren die vakkenvullen in de supermarkt betalen ook belasting. Op leeftijdsgrens.nl staat dat er “onder zestienjarigen simpelweg nog niet voldoende kennis is om een goede stem uit te brengen en daar komt nog bij dat veel zestienjarigen geen behoefte hebben aan het uitbrengen van hun stem.”

Hier ben ik het dus echt 100% mee oneens. Misschien ben ik bevooroordeeld omdat ik uit een hoogopgeleid gezin kom en een vwo-diploma heb, maar tegenwoordig zijn de jongeren die ik ken soms vele malen mondiger dan bijvoorbeeld een negentigjarige, om maar even een voorbeeld te nemen. Op de middelbare school worden de vakken maatschappijleer en maatschappijwetenschappen gegeven. Zo wordt tieners zoveel kennis geleerd over onze samenleving, de democratie, massamedia, en nog veel meer. Het is generaliserend om over alle zestienjarigen te zeggen dat ze over nog niet genoeg kennis beschikken om een eigen mening te vormen, en bovendien is het een achterhaald feit.

Ten tweede is het zo dat jongeren de meeste impact ondervinden van de verkiezingen, maar er veruit de minste invloed op hebben, volgens een artikel van Caesar Bast in De Volkskrant. En hij zegt ook dat het door de vergrijzing in de samenleving voor partijen gunstiger is om beloften te doen voor betere ouderenzorg dan voor bijvoorbeeld beter onderwijs, want die doelgroep is nog te “jong” om te stemmen. Het is een vicieuze cirkel, waardoor jongeren steeds minder ruimte krijgen voor vertegenwoordiging en daardoor ook steeds minder behoefte te hebben om te stemmen als ze de leeftijd van 18 bereiken. Vind je het dan gek dat de politieke participatie afneemt.

Verder vind ik het best erg dat we met z’n allen weinig weten van onze democratie. Middelbare scholieren die deze stof moeten leren voor hun toets of studenten wiens studie daarover gaat misschien wel, maar kan de rest van ons eigenlijk alle delen van het politieke stelsel opnoemen? De werking tussen de drie verschillende machten beschrijven? Naar mijn mening zijn we hierdoor niet goed genoeg op de hoogte wat onze stem nou eigenlijk betekent. Hoe kan je een weloverwogen stem uitbrengen als je niet eens weet wat voor invloed die gaat hebben?

Ik moet zeggen dat ondanks ik dit alles wel op school heb gehad, ik niet meer precies weet hoe het nu allemaal zit met onze democratie. Daarom is zoiets als de Stemdrempel juist iets om over na te denken. Ik heb die zelf niet op tijd kunnen invullen voor de site (www.stemdrempel.nl) uit de lucht werd gehaald, maar ik weet zeker dat als het echt was, ik ook niet zou mogen stemmen.

Misschien is de Stemdrempel niet voldoende als een verplichte test, maar beter als een soort informatieve online les of niet-verplichte maar zeker geadviseerde test om te doen. Maar het is zeker een best alternatief voor zo’n ouderwetse leeftijdsgrens. En het is meer dan genoeg om de discussie op te wakkeren. Ga los in de reacties, zou ik zeggen!

Bronnen:

  1. Artikel B1 van de Kieswet (http://wetten.overheid.nl/BWBR0004627/2017-12-01#AfdelingII_HoofdstukB_ArtikelB1)
  2. “Leeftijdsgrens Stemrecht”, auteur onbekend, datum onbekend (http://www.leeftijdsgrens.nl/leeftijdsgrens-stemrecht/)
  3. “Geef jongeren vanaf 16 jaar stemrecht” door Caesar Bast. De Volkskrant, 2/9/2016 (https://www.volkskrant.nl/opinie/geef-jongeren-vanaf-16-jaar-stemrecht~a4368814/)
  4. “Rotterdam doet aangifte vanwege nepbrief over ‘stemdrempel’”, nu.nl, 20/3/2018 (https://www.nu.nl/gemeenteraadsverkiezingen-2018/5185550/rotterdam-doet-aangifte-vanwege-nepbrief-stemdrempel.html)